Interpunkcja w zdaniu wielokrotnie złożonym.

Dzień dobry,
na początek podaję Wam, jak powinny wyglądać rozwiązania zadań z poprzedniego tygodnia.

 1. Nie jestem obecny w szkole,/ 1 ale mogę sam się uczyć./2



Zd. współrzędnie zł. przeciwstawne (spójnik ale)  ----->...<------

2. Kiedy obowiązuje okres kwarantanny /1, musimy ograniczyć kontakty./2
Zd. podrzędnie zł. okolicznikowe czasu (określenie kiedy na początku zdania)

                         -------- 2
                      kiedy?

1.................

 3. Koronawirus jest niebezpieczny /1i łatwo się rozprzestrzenia./2

 Zd. współrzędnie złożone łączne (spójnik i)   1 ------- ... --------2

4. Mam świadomość tego/1, że sam muszę się uczyć./2

1-------
              czego?                zd. podrzędnie zł. dopełnieniowe (odpowiada na pytania dopełniacza)
               -------------2
5. Wirus COVID-19 to wirus/1, który roznosi się drogą kropelkową./2


 -----------1
                   jaki?          zd. podrzędnie zł. przydawkowe (podpowiedź w zdaniu - słowo który)

                        ----------2
6. Kwarantanna to jest taki okres/1, w którym musimy być izolowani./2

 ----------- 1
                      jaki jest?                    zd. podrzędnie złożone orzecznikowe
                     -----------2
7. Jestem odpowiedzialną osobą, /1dlatego nie włóczę się po mieście./2

                                                ----------2





                            1   ..............  dlaczego? z jakiej przyczyny? 

zd. podrzędnie zł. okolicznikowe przyczyny

8. Seniorzy znajdują się w grupie ryzyka,/1 więc musimy na nich szczególnie uważać./2

zd. współrzędnie złożone wynikowe (spójnik więc)  --------> ....>---------
9. Jeśli zachowamy ostrożność/1, zdołamy powstrzymać rozprzestrzenianie wirusa./2



 zd. podrzędnie złożone okolicznikowe warunku 

                                   -----------2
 ...................1   pod jakim warunkiem?

10. Bądźmy odpowiedzialni/1 i myjmy często ręce./2


Zdanie współrzędnie złożone łączne     ------- .....-------


Jeśli większość tych zadań miałeś/aś wykonane poprawnie, to znaczy, że ogarniasz i rozumiesz to zagadnienie. Przejdźmy więc do kolejnych zagadnień, czyli interpunkcji w zdaniach wielokrotnie złożonych. Nie oszukujmy się, większość ludzi (wy też) nie wie, gdzie stawiać przecinki. Zacznijmy od najprostszej zasady, która może nie jest podręcznikowa, ale na ogół się sprawdza w większości przypadków.


Chodzi o to, że tam, gdzie postawilibyście kreskę oddzielającą zdanie składowe, tam zazwyczaj stawia się przecinek. Jak to działa? Popatrzcie poniżej.
1. Podkreśl w zdaniu orzeczenia.


Codziennie rano zajmuję się samodzielnym uczeniem ponieważ mamy kwarantannę dlatego muszę wykonywać zadania które nauczyciele wysyłają mi za pomocą Librusa.

2. Podziel zdanie na zdania pojedyncze, czyli składowe.

 Codziennie rano zajmuję się samodzielnym uczeniem/1 ponieważ mamy kwarantannę/2 dlatego muszę wykonywać zadania /3które nauczyciele wysyłają mi za pomocą Librusa./4

3. Tam, gdzie postawilibyście kreskę, tam jest przecinek. Zdanie powinno wyglądać tak: 

 Codziennie rano zajmuję się samodzielnym uczeniem, ponieważ mamy kwarantannę, dlatego muszę wykonywać zadania, które nauczyciele wysyłają mi za pomocą Librusa.

Proste, prawda? Od tej zasady są jednak, niestety, wyjątki:
1. Nie stawiamy przecinków przed spójnikami zdań współrzędnie złożonych łącznych i przeciwstawnych, czyli przed:
i, oraz, lub, albo, ani, ni - chyba że dwa razy powtarzają się w zdaniu.  
2. Jeżeli mamy do czynienia z takimi spójnikami jak mimo że, dlatego że, chyba że - wtedy obowiązuje zasada cofania przecinka, tzn. nie stawiamy go przed że , ale przed mimo, dlatego, chyba. 
Na razie wystarczy wyjątków.  

  Zadanie 1. Spróbujcie postawić przecinki w poniższych zdaniach. (Zadanie w zeszycie)
Kiedy deszcz przestał padać na niebie pojawiła się tęcza.
Robert biegł tak szybko że nie mogłem go dogonić.
Zachwyciły mnie Bieszczady w które wybrałem się w zeszłym roku.
Ja mówię jedno ona coś zupełnie innego
 Przy jego boku walczyły Legiony Polskie a cesarz cenił sobie odwagę Polaków 
Już mieli zaczynać lecz ktoś im przeszkodził. 
Ja się starałem natomiast Marek nie. 
Ksiądz Robak umiera raniony w bitwie z Moskalami ale praca emisariusza nie idzie na marne.
Wyjadę ostatni czyli zapłacę najwięcej za pobyt. 
Do Soplicowa wkracza wielka historia czyli wojska polskie podążające na Rosję.
Umówiłem się więc czekam.
 Chciałem abyś mi pomogła. 
Jeśli nie możesz nie przychodź.  
Wiem że tego nie zrobiłeś. 
Położę się bo jestem zmęczony. 
Pojechaliśmy na wycieczkę mimo że padało.

Teraz lista spójników lub zaimków, przed którymi w zdaniach złożonych zazwyczaj stawia się przecinki: 
 a choć, a gdy (kiedy), a jeśli (jeżeli), a mianowicie, a następnie, a ponieważ, a potem , a także, a także że, a to, a więc, a więc że, a że, albo lepiej, albo raczej, ale i, ani nawet, ani też, chyba że, chyba żeby, czy może, czyli że, dlatego że, dlatego żeby (aby, by), dopiero gdy (kiedy), dopiero jak, dzięki temu (= dlatego), dzięki temu że (= ponieważ), i chociaż, i choć, i jednak, i tak (= mimo to; = a więc), i to (= na dodatek, w dodatku), i to ile, i to jak, i to tyle, i to gdy (kiedy), i to jeśli (jeżeli), i to który, i to żeby, i tylko tyle, i tylko tak, ile razy, ile że, innymi słowy, jak gdyby, jak również, jak też , jak żeby (aby, by), jako też , jako że, jak zawsze gdy , który jeśli (jeżeli), lecz i, lub raczej, mianowicie że, mimo to, mimo że, najpierw że (żeby, kiedy, jeśli), nawet że (żeby, kiedy, jeśli), na skutek czego, na skutek tego, na skutek tego że, o ile..., o tyle... (w: o ile..., o tyle...), po co, po czym, pod warunkiem że, podczas gdy (kiedy), podobnie jak, pod tym warunkiem że, pomimo to, pomimo że, potem gdy, po to, po to żeby (aby, by), przy czym, skutkiem czego, szczególnie że, szczególnie żeby (aby, by), tak jak, tak jakby , tak skąd, tak że, tak żeby (aby, by), taki sam jak, tam gdzie, tam skąd, ten sam co, teraz gdy, to co, to jest (= czyli), to znaczy (= czyli), to znaczy że (= czyli że), to znaczy żeby (aby, by) (= czyli żeby), tyle że , tylko że, tylko żeby (aby, by), tym bardziej że, tym bardziej żeby (aby, by), w przypadku gdy (kiedy), w przypadku gdyby, w taki sposób że, w taki sposób żeby (aby, by), w tym celu żeby (aby, by), w miarę jak, w razie gdyby, w wypadku gdy (kiedy), w wypadku gdyby, właśnie gdy (kiedy), właśnie jak, wobec czego, wobec tego, wobec tego że, wprzód nim (zanim), w przypadku gdy, wskutek tego, wskutek tego że, wtedy gdy (kiedy), w ten sposób, w ten sposób że, w ten sposób żeby (aby, by), w tym celu, w tym celu żeby (aby, by), w wyniku tego, w wyniku tego że, w związku z tym, w związku ztym że, za to że, z chwilą gdy, z tą myślą żeby (aby, by), z tego powodu, z tego powodu że, z tej przyczyny że, z tym że, z tym zastrzeżeniem że, zwłaszcza gdy (kiedy), zwłaszcza jeśli (jeżeli), zwłaszcza że, z zastrzeżeniem że, że aby, że aż, że gdy (kiedy), że jeśli (jeżeli).

Prawda, że jest ich bardzo dużo? I wcale nie chodzi o to, aby uczyć się ich na pamięć, łatwiej opanować zasadę dzielenia na zdania składowe. 
Aby utrwalić wiadomości, obejrzyj poniższe filmy:
TUTAJ 
 tutaj

Ten drugi film przypomni Ci zasady stawiania przecinków w imiesłowowym równoważniku zdania oraz wprowadzi kilka innych zasad. 

Zadania do wykonania w zeszycie. Wstaw brakujące przecinki.
 a) Odrobiłem lekcje a potem poszedłem do kina. 
b) Zżółkły liście wkrótce nastanie jesień.
 c) Od dawna nie padał deszcz trawa uschła. 
d) Helena uczy się pilnie więc ma dobre stopnie. 
e) Pójdę do kina lub wybiorę się do czytelni. 
f) Buntowała się ale zawsze w końcu ustąpiła. 
g) Gdy skończyłem zadanie wyszedłem z sali egzaminacyjnej. 
h) Albo wyjedziemy w góry albo pozostaniemy tu jeszcze przez miesiąc. 
i) Będę u Jadzi albo szukaj mnie w kawiarni.
 j) Uczył się długo dlatego że chciał dobrze zdać egzamin. 
k) Danusia kupiła pomidory i ogórki i rzodkiewkę i pieczywo i mleko. 
l) Ojciec nie pytało nic mimo że miał do tego powody. 
m) Kończymy klasę pierwszą czyli zostało nam dwa lata do matury.
 n) Zatrzymawszy się przez chwilę nie wiedział co ma ze sobą począć. 
o) Nie zdawał sobie sprawy z tego jak bardzo było już późno.
 p) Był blady jak trup i nic nie mówił. 
q) To jest ten chłopak o którym ci mówiłem wczoraj teraz możesz go poznać. 
3. Pamiętając o tym, że imiesłowowy równoważnik zdania wydzielamy przecinkiem, ustal interpunkcję w poniższych zdaniach
 Porządkując szufladę odnalazłem swoje stare zdjęcia. 
Mówiąc to nie byłem do końca przekonany o swojej racji. 
Snuł wspomnienia oglądając kolekcję starej porcelany. 
Jaś napisawszy list włożył go do koperty. 
Czy Darek rozmawiając rano z tobą powiedział ci o naszych planach?
 Kupiwszy bilet na koncert poszedł coś zjeść. 
Kiedyś spacerując po lesie spotkałem borsuka.
 W piątek rozmawiając z Magdą powiedziałam jej o swoich obawach. 
 Wstaw brakujące przecinki.
 Aleksander Fleming który otrzymał Nagrodę Nobla za wynalezienie penicyliny malował również oryginalne obrazy. Nie byłoby w tym nic dziwnego gdyby nie wykorzystywał dość osobliwych materiałów malarskich. Do tworzenia swych prac zamiast farb używał żywych bakterii. Żeby stworzyć obraz musiał najpierw wykonać szkic przy użyciu odpowiedniej pożywki. Następnie wypełniał go kulturami bakterii które powoli się rozwijały. W laboratoryjnym inkubatorze powstawały tak barwne pejzaże i portrety że wszyscy patrzyli na nie ze zdumieniem. Mimo że Fleming nie zasłynął jako malarz tworzył swoje zadziwiające obrazy przez wiele lat.
W poniższych zdaniach popraw błędy interpunkcyjne. 
Napisała do nas lecz nie podała swojego adresu, ani numeru telefonu. 
Autor zadedykował tę książkę przyjaciołom dzięki, którym znalazło się w niej wiele unikatowych starych fotografii. 
Gdy kupiła owoce poszła do sklepu jubilerskiego obejrzeć zegarki. 
O tym, co ci powiedziałem jeszcze nikt nie wie. 
Niech zrobi to Magda, pracuje powoli ale dokładnie. 
Zanotuj najważniejsze informacje, albo zaznacz je w książce. 
Mimo, że bardzo się starałem, nie poprawiłem oceny. 
Napisawszy, artykuł zaniosła go do redakcji. 
Janek przemyślawszy wszystko,zaczął działać. 
W podanych aforyzmach uzupełnij przecinki. 
„Jeżeli chcesz uwolnić się od pracy wykonaj ją.”
 „Bądź oszczędny abyś mógł być szczodry.” 
„Beczkę która dna nie ma trudno jest napełnić.”
 „Co śmiesz radzić śmiej sam czynić.” 
„To co nas dziś cieszy jutro zasmucić może.”
 „Chcąc być czyimś przyjacielem trzeba stać się godnym przyjaźni.”
 „Jeżeli nauczysz się słuchać będziesz umiał także rozkazywać.”
 „Śmiech jest dla duszy tym czym tlen jest dla płuc.” 
„To co mało kosztuje mało jest cenione.”
 „Człowiek który w nic nie wierzy boi się wszystkiego.

Pamiętajcie, że na wykonanie zadań macie czas do czwartku. W czwartek podam Wam właściwe rozwiązania na stronie. Przypominam, że macie również do przeczytania i obejrzenia Zemstę.